Βερέγιας Αμβρόσιος: ''Οι κανόνες πρέπει να πάρουν την αυθεντική δύναμή τους''

Χαιρετισμό στο συνέδριο του Ορθοδόξου Πανεπιστημίου του Αγίου Τύχωνος εκφώνησε ο Πρύτανης της Θεολογικής Σχολής της Μόσχας, Αρχιεπίσκοπος Βερεγίας κ. Αμβρόσιος.
«Όλους, μας ανησυχούν και θλίβουν τα γεγονότα πού συμβαίνουν στη παγκόσμια Ορθοδοξία και όλοι εμείς πρέπει να τα αναλύσουμε και να προσφέρουμε τις δικές μας σκέψεις όχι μόνο στους αδελφούς και αδελφές της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά και των άλλων Τοπικών Ορθοδόξων Εκκλησιών» – ανέφερε μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του ο Πρύτανης της Θεολογικής Σχολής της Μόσχας.
Επίσης ο Πρύτανης Αρχιεπίσκοπος Αμβρόσιος ανέφερε: «Το διαχωρισμό αυτό προκαλούν τα πολιτικά κίνητρα και τα στιγμιαία συμφέροντα. Στενοχωριέμαι βαθιά και ανησυχώ προσωπικά, και το είπα πολλές φορές, για το πνευματικό χάσμα με μερικά μοναστήρια του Αγίου Όρους.»
Ο Πρύτανης της Θεολογικής Σχολής της Μόσχας, μιλώντας για την Αυτοκεφαλία στην Ουκρανία τόνισε ότι «πρόσφατα εμφανίστηκαν απόψεις για τη λεγόμενη Αυτοκεφαλία που δόθηκε στους σχισματικούς της Ουκρανίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως μια «διέξοδος από το αδιέξοδο» που κρύβεται κάτω από την ιδέα της ποιμαντικής φροντίδας περί των βρισκομένων σε σχίσμα»
«Δυστυχώς αυτές οι απόψεις ακούγονται περισσότερο από τη πλευρά των ελληνόφωνων χωρών και Εκκλησιών. Κατά τη γνώμη μου η αιτία του γεγονότος αυτού είναι η άγνοια της ιστορίας της Ουκρανίας της δεκαετίας του ’90 και η απροθυμία να εξετάσει κανείς τη ρίζα αυτού του σχίσματος, και να καταλάβει τι προκάλεσε όλα αυτά που προσπάθησε να «θεραπεύσει» με την ευρεία του βούληση ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως» – πρόσθεσε στον χαιρετισμός του ο Αρχιεπίσκοπος Αμβρόσιος.
Επίσης ο Πρύτανης της Θεολογικής Σχόλης πρόσθεσε: «Το ζήτημα που προέκυψε σήμερα λόγω της μοναδικής δράσης του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως είναι ευρύτερο από το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία. Είναι ζήτημα του Κανονικού Δικαίου γενικά, και ειδικότερα του Κανονικού Δικαίου στις σχέσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Οι κανόνες στους οποίους κάθε φορά αναφέρεται το Φανάρι είχαν σχεδιαστεί για τη Παλαιά Κωνσταντινούπολη, τη Πρωτεύουσα της Μεγάλης Αυτοκρατορίας. Το καθεστώς του πρώτα απ ‘ όλα είχε σχέση με τη κατάσταση της παραμονής του, στην Πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας.»
«Είναι γνωστό όμως ότι πριν την Κωνσταντινούπολη το ρόλο του πρώτου είχαν στην αρχή η Εκκλησία των Ιεροσολύμων και μετέπειτα η Εκκλησία της Ρώμης. Με τη αλλαγή της ιστορίας αναπόφευκτα αλλάζει και το καθεστώς. Ωστόσο με τη καταστροφή της Αυτοκρατορίας το καθεστώς της Κωνσταντινουπόλεως de jure παρέμεινε το ίδιο εν μέρει λόγω της πολύ πιο διπλωματικής, αδελφικής προσέγγισης των Πατριαρχών, που ήταν στο θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως πριν τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο» συμπλήρωσε ο Αρχιεπίσκοπος Βερέγιας.
Ακολουθεί η συνέχεια του χαιρετισμού:
Όταν η Εκκλησία ξεκίνησε την επίγεια ύπαρξή της, το αδιαμφισβήτητο κέντρο και αυθεντία ήταν η Εκκλησία των Ιεροσολύμων. Ήταν ακριβώς η Αγία Πόλη που έγινε η πρώτη εκκλησιαστική Σύνοδος και έγινε πρωτότυπο όλων των επομένων Συνόδων τόσο Τοπικών όσο και Οικουμενικών.
Οι λόγοι της πρεσβείας συνδέονται με την Ιερά Ιστορία: «Χαῖρε Σιὼν ἁγία, Μήτηρ τῶν Ἐκκλησιῶν, Θεοῦ κατοικητήριον∙ σὺ γὰρ ἐδέξω πρώτη, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, διά τῆς Ἀναστάσεως»[1]. Όμως μετά τη καταστροφή του Ναού της Ιερουσαλήμ και της ίδιας της πόλης από τους Ρωμαίους, η Ιερουσαλήμ χάνει τη σημασία της. Ο αριθμός των ντόπιων χριστιανών στην Ιερουσαλήμ πότε δεν ήταν τόσο μεγάλος όπως στην αρχή.
Το επόμενο σημαντικό σημείο της ιστορίας της πρεσβείας συνδέεται με την «προκαθήμενη τῆς ἀγάπης»[2], κατά το λόγο του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, Εκκλησία της Ρώμης. Αν και κατ’ αρχάς η εκκλησιαστική ανύψωση της Ρώμης συνδέεται με τη πρεσβεία της αγάπης, δηλαδή με την αγάπη των χριστιανών της Ρώμης προς τους μάρτυρες, και επίσης με το μαρτύριο των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ύστερα όμως γίνεται πιο μεγάλη η σημασία των ιστορικών και πολιτικών αιτίων. Ωστόσο η ιστορία δεν παραμένει ακίνητη και λόγο Μεγάλου Σχίσματος, κανένας λόγος δεν επηρεάζει την πρεσβεία του επισκόπου της Ρώμης, επειδή ο ίδιος γίνεται εντελώς έξω από τον Ορθόδοξο κόσμο.
Το δικαίωμα της πρεσβείας μεταφέρεται από τη Παλαιά Ρώμη στη Νέα. Πραγματικά ακόμα πριν το Μεγάλο Σχίσμα το ιστορικό και πολιτικό πρότυπο λαμβάνεται ως βάση για τις συζητήσεις περί της πρεσβείας.
Ο 28ος κανόνας της Τετάρτης Οικουμενικής Συνόδου σαφώς αναφέρει τη βάση της ανύψωσης της Κωνσταντινουπόλεως και της επομένης πρεσβείας της μετά την πτώση της Εκκλησίας της Ρώμης από την ορθόδοξη ενότητα, επίσης τονίζεται και η βάση της πρεσβείας του επισκόπου της Ρώμης: «καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης, διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην, οἱ Πατέρες εἰκότως ἀποδεδώκασι τὰ πρεσβεῖα. Καὶ τῷ αὐτῷ σκοπῶ κινούμενοι οἱ ἑκατὸν πεντήκοντα θεοφιλέστατοι ἐπίσκοποι, τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς Νέας Ῥώμης ἁγιωτάτῳ θρόνῳ, εὐλόγως κρίναντες, τὴν βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πόλιν, καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρᾳ βασιλίδι Ῥώμῃ, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ᾿ ἐκείνην ὑπάρχουσαν»[3].
Το ίδιο το κείμενο του κανόνα μαρτυρεί ότι κατά εκείνη την στιγμή η κύρια βάση της πρεσβείας ήταν οι πολιτικές περιστάσεις, δηλαδή η παρουσία στην πόλη της ανώτατης αρχής της Αυτοκρατορίας.
Ήδη για αρκετούς αιώνες, αυτές οι βάσεις έχουν χάσει τη δύναμή τους. Αυτό δεν σημαίνει βεβαίως ότι δεν ισχύει και η πρεσβεία του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, όπως δεν έχει πάψει εμμέσως να ισχύει η πρεσβεία του θρόνου της Ρώμης, παρά τη μεταφορά της Πρωτεύουσας.
Όμως αυτό μας κάνει να σκεφτούμε σοβαρά για το ζήτημα τούτο, και είτε να βρούμε καινούργιες βάσεις της πρεσβείας, είτε να διορθώσουμε την κατάσταση σύμφωνα με τις τρέχουσες βάσεις.
Επειδή τώρα η Κωνσταντινούπολη όχι μόνο δεν παίζει κάποιο σημαντικό πολιτικό ρόλο μεταξύ των κρατών με χριστιανικές ρίζες, αλλά είναι κυρίως μουσουλμανική πόλη, ακόμη και αν διατηρεί τα χριστιανικά ιερά και τη χριστιανική ιστορία στα βάθη της.
Όπως ήδη είπαμε, το ζήτημα της πρεσβείας που αναφέρθηκε παραπάνω είναι, πραγματικά, ένα μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου προβλήματος, το οποίο ακόμη θεωρείται κάπως επικίνδυνο να το συζητήσουμε. Πρόκειται για το Κανονικό Δίκαιο γενικά.
Όπως προσπαθήσαμε να δείξουμε με το παράδειγμα του ζητήματος της πρεσβείας, επί του παρόντος πολλές αποφάσεις των Συνόδων έχασαν τις βάσεις, που ήταν τα θεμέλια αυτών την εποχή της εμφάνισής τους.
Πραγματικά όλα αυτά τα προβλήματα, οι παρεξηγήσεις, οι συγκρούσεις, οι διαφωνίες και ακόμη και τα σχίσματα, είναι μόνο τα αποτελέσματα ενός πολύ βαθύτερου προβλήματος.
Αυτό το πρόβλημα έγκειται στην επείγουσα ανάγκη για μια σοβαρή μελέτη του Κανονικού Δικαίου της Εκκλησίας, των βαθέων και βάσεών του, και ως αποτέλεσμα αυτής της μελέτης, τη δημιουργία ενός ενιαίου κανονικού τομέα της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακυρώσουμε οποιουσδήποτε κανόνες των Αγίων Συνόδων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αντίθετα οι κανόνες αυτοί πρέπει να πάψουν να είναι απλά σημάδια και σύμβολα της αρχαιότητας και να πάρουν την αυθεντική δύναμή τους, μετά την ανακήρυξή τους στη γλώσσα του σύγχρονου πολιτισμού σύμφωνα με τις σύγχρονες καταστάσεις.
Μόνο μετά τη δημιουργία αυτού του ενιαίου κανονικού τοµέα είναι δυνατή μια εποικοδομητική συζήτηση για διάφορα ζητήματα που προκύπτουν στο πλαίσιο της ζωής των σύγχρονων ορθόδοξων χριστιανών.
Βυθίστηκαν στη λήθη οι Αυτοκρατορίες, πέθαναν οι γλώσσες και τα έθνη που μίλησαν αυτές τις γλώσσες, η ζωή έχει αλλάξει πολύ από τη δημιουργία του τελευταίου κανόνα, που έχει ανακηρυχθεί από την Οικουμενική Ορθοδοξία.
Όμως η ζωή της Εκκλησίας του Χριστού δεν παύει, η καρδιά της κτυπά με την ίδια δύναμη. «Χριστὸς ἐχθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας»[4], και σε Αυτόν τον «λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν» οι προηγούμενοι «οἰκοδομοῦντες»[5], αλλά όπου έγινε το θεμέλιο του νέου Οίκου του Θεού, βασίζεται η Εκκλησία, βασίζεται η ζωή της.
Εάν οι αρχαίοι πατέρες, κινούμενοι με το Άγιο Πνεύμα, πρόλαβαν να εκφράσουν τους κανόνες της ζωής της Εκκλησίας για την εποχή τους, τότε και η σημερινή Εκκλησία μπορεί να εκφράσει τόσο αναγκαίους κανόνες της ζωής της.
Ο λόγος της χριστιανικής ζωής παραμένει αμετάβλητος, αλλά ο τρόπος της συνεχώς μεταβάλλεται.
Και η Εκκλησία, που είναι το Σώμα του Χριστού και που έχει τον Ίδιο τον Χριστό ως το κεφάλι της, μπορεί και πρέπει να το εκφράσει στη μορφή ενιαίου κανονικού τοµέα, θεμελιωμένου στο πνεύμα των κανόνων που δημιουργήθηκαν στους προηγούμενους αιώνες, αλλά εκφράστηκαν σε σημάδια της γλώσσας του τρέχοντος αιώνα.
Αν και στα όρια μίας Τοπικής Εκκλησίας αυτό το ζήτημα μπορεί να λυθεί με διάφορους τρόπους, σε διορθόδοξο επίπεδο χρειάζεται μια κοινή λύση και συμφωνία (consensus).
Σίγουρα η συζήτηση περί του ζητήματος αυτού από διαφορετικές απόψεις στις διάφορες Τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες, συμβάλλει στη σταδιακή εμφάνιση αυτής της ίδιας συμφωνίας και στην επίτευξη του συμβιβασμού.
Ωστόσο τα περίφημα γεγονότα πιέζουν για την όσο το δυνατόν συντομότερη επίλυση αυτού του ζητήματος. Πρέπει όμως να τονίζουμε ότι το ζήτημα της πρεσβείας στην Εκκλησία είναι μόνο μία πλευρά του μεγαλύτερου προβλήματος, το οποίο υπάρχει εδώ και αρκετό καιρό όμως αυτό το ζήτημα αισθάνεται πιο οδυνηρά, και πιο αρνητικά όπως έχει φανεί τώρα, και επηρεάζει τη ζωή της Οικουμενικής Ορθοδοξίας.
Η σημερινή συνάντηση έχει ξεκινήσει με τη Θεία Ευχαριστία και έντονη προσευχή για την ενότητα της Αγίας Εκκλησίας, για την διαφύλαξη Αυτής από διαιρέσεις και σχίσματα, για να δώσει ο Θεός την Εκκλησία Του την ειρήνη και την ηρεμία, την αγάπη και την αρμονία.
Αυτός είναι ο απώτερος στόχος του συνεδρίου μας. Αλλά για αυτό πρέπει να είμαστε ειλικρινείς, να μην φοβόμαστε να συζητήσουμε τα δύσκολα, αλλά πολύ επείγοντα προβλήματα.
Σας μεταφέρω την ευλογία της Αυτού Αγιότητος του Αγιωτάτου Πατριάρχου Μόσχας και πασών των Ρωσιών κ.κ. Κυρίλλου. Ἡ Χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος εἴη μετά πάντων ἡμῶν!

[1] Στιχηρόν Ἀναστάσιμα τῆς Ὀκτωήχου, ἦχος πλ. δ’.
[2] ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΘΕΟΦΟΡΟΣ, Προς Ρωμαίους, SC 10, Paris 1945, σ. 124.
[3] Concilium Chacedonense Generale IV, MANSI 7, Florentia 1762, στ. 369.
[4] ΕΒΡ. 13, 8.
[5] ΜΘ. 21, 42.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Εις τον Ευαγγελισμόν της Θεοτόκου

Ο μακαριστός Γέρων Γεώργιος Γρηγοριάτης, μιλώντας για την μεγάλη εορτή του Ευαγγελισμού, τονίζει ότι η Υπεραγία Θεοτόκος έκανε τέλεια υπακοή στο θέλημα του Θεού Πατρός … [...]

ΜΕΓΑΛΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ στο 1821: Δειτε Ντοκιμαντερ του Ελλας – Ορθοδοξια, ιστορικες ταινιες και διαβαστε αποκαλυπτικα αρθρα για την Επανασταση και τους Αγωνιστες της!

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!!ΒΙΝΤΕΟ: Ο π. Γ. Μεταλληνός μιλάει για το 1821 στο Ελλάς - ΟρθοδοξίαΗ ανυπολόγιστη πολεμική προσφορά της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Επανάσταση του … [...]

Εννέα μήνες πριν….

Εννέα μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, στις 25 Μαρτίου, έχουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, δηλαδή την καλή είδηση (Ευαγγέλιο) που πήρε η Παναγία από τον Άγγελο … [...]