Η δύναμη της συγγνώμης

Υπό Παρθενίου Ασημίδη Αρχιμανδρίτου Ι.Μ. Σιδηροκάστρου

Ἐάν ἀφῆτε τοῖς άνθρώποις….. είναι η φράση, η οποία έδωσε το θέμα και το νόημα στην παρούσα τέταρτη Κυριακή του Τριώδιου.
Η αγία μας Εκκλησία, επιθυμώντας να μας προετοιμάσει για τον πνευματικό αγώνα στον οποίο καλούμαστε να εισέλθουμε, παρουσιάζει μια ιδιαίτερη αρετή, την αρετή της συγγνώμης.
Συγγνώμη! Μια λέξη δύσκολη. Μια λέξη, δυστυχώς, «άγνωστη» στους πολλούς. Αλλά ακόμη και σ’ αυτούς που θεωρητικά τη γνωρίζουν, δύσχρηστη σε σημείο αχρηστίας. Μια λέξη, η οποία δημιουργεί δύο αντίθετες καταστάσεις.
Ο αιτών φαίνεται να τυγχάνει μειονεκτικής στάσεως, εφόσον υποχρεωτικά αποδέχεται την ενοχή του, ταπεινώνεται. Από την άλλη ο δεχόμενος τη συγγνώμη, φαίνεται να διατελεί θέση ισχύος, γεγονός το οποίο δύναται να κλιμακώσει την έπαρση και εκ της εσφαλμένης διαχείρισης αυτού να υποκύψει στον εωσφορικό εγωισμό.
Προς αποφυγή μιας άρνησης παροχής αφέσεως, ο Κύριος παραθέτει ένα κίνητρο. Την άφεση των αμαρτημάτων μας από τον Θεό. Παράλληλα, όμως, επισημαίνει ότι, ανάλογα αρνητική στάση θα είναι απέναντί μας. Αν δεν συγχωρέσουμε δεν θα συγχωρεθούμε.
Μας υποχρεώνει να ενεργήσουμε κατά προαίρεση, όπως Αυτός ενεργεί με φυσικό τρόπο. Να Τον μιμηθούμε. Αυτό εξάλλου αποτελεί και στοιχείο της φύσεώς μας ήδη από την δημιουργία μας.
Και ο άνθρωπος, οποίος στρέφεται σ’ αυτή την υγιή κατεύθυνση, ευλογεί τους λοιδορούντας τον, υπομένει τη συμπεριφορά των διωκόντων, παρηγορεί τους συκοφαντούντας τον. Κάνει τα πάντα, ώστε να μην εκπέσει του σκοπού της αγάπης. 
Ως εκ τούτου, οφείλουμε να εξετάζουμε εξονυχιστικά τη συνείδησή μας, μη τυχών, εκ της δικής μας αμελείας και υπαιτιότητας, αφήσουμε στο περιθώριο τη συμφιλίωσή μας με τον πλησίον, είτε αρνούμενοι να υποστούμε ταπείνωση, αποδεχόμενοι την ενοχή μας έναντί του, είτε απαξιώσουμε αυτόν, απορρίπτοντας τη δική του ταπεινή αποδοχή της ενοχής του απέναντί μας.
Η όλη αυτή διαδικασία της αυτοεξέτασης, αποτελεί αδιανόητη πράξη γι αυτόν που δεν έχει καταστήσει τη συγγνώμη ως βίωμα της καθημερινότητάς του. Γι αυτόν που δεν ξεπερνά το εγώ του.
Δεν ταπεινώνεται δια της κινήσεως της αιτήσεως για συγχώρεση, η οποία, καθώς και η θετική ανταπόκριση, καθίσταται μεγάλης σημασίας για την ανθρωπότητα. Αυτό είναι μια πραγματικότητα, εφόσον, ως ἐπί τῷ πλείστων, η αναζήτηση αφέσεως από το Θεό, αφορά «εγκλήματα» διαπραχθέντα εναντίον του πλησίον.
Αναλογιζόμενοι το γεγονός ότι ο ίδιος ο Κύριος, στη ευαγγελική περικοπή της περασμένης Κυριακής, μας επισημαίνει ότι ο Θεός-Κριτής ταυτίζεται με τους «ελαχίστους» συνανθρώπους μας, κατανοούμε πως τις αμαρτίες, αδικίες ἠ τα όποια «εγκλήματα» τα διαπράξαμε εναντίον του ιδίου του Θεού. Όπως και η οποιαδήποτε ανάρμοστη συμπεριφορά έναντι του Θεού έχει άμεσο αντίκτυπο στη σχέση με τον πλησίον.
Παρ’ όλα αυτά, μια απλή παροχή ή αίτηση συγγνώμης, δεν δύναται να αποτελέσει αυτόματη απαλλαγή από τον εγωισμό και την εσωτερική έπαρση.
Η προέλευση της συγγνώμης μπορεί να μην είναι εκ ανιδιοτελούς αγάπης, αλλά να προέρχεται εκ διαφόρων καταστάσεων και συνθηκών, οι οποίες να επιβάλλουν υποχρεωτικά την κίνηση αυτή.
Μια τέτοια, όμως, συγγνώμη, δεν έχει καμία πνευματική αξία. Βασίζεται στο ψέμα και την υποκρισία. Δημιουργεί αρνητικές απωθημένες καταστάσεις, οι οποίες, όταν βρουν χώρο, είναι δυνατόν να ξεσπάσουν.
Οφείλουμε, λοιπόν, να εξετάζουμε και την προέλευσή της. Ο σκοπός και το κίνητρο αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για κάθε πράξη στην πνευματική ζωή.
Αυτά συμβάλλουν στο κατά πόσο διαθέτουν πνευματική αξία τα φύσει καλά έργα, όπως η νηστεία, στη οποία αναφέρεται ο Κύριος στη συνέχεια της περικοπής, προτρέποντας τους νηστεύοντας να μην καταδεικνύουν αυτή φανερά.
Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, η συγγνώμη επιβάλλεται να είναι προϊόν μετανοίας. Να προέρχεται από μια ζωηφόρο εσωτερική θλίψη, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος ελευθερώνεται διά της εγκατάλειψης του εαυτού του.
Η συγγνώμη εκφράζει το μεγαλείο της ψυχής του ανθρώπου που λαχταρά και αγωνίζεται να ομοιάσει τον Θεό. Δεν αποτελεί ένα απλό συναίσθημα.
Είναι κάτι ασυγκρίτως μεγαλειώδες και βαθύ. Μία πολύπλοκη πορεία μεταμόρφωσης, που παιδαγωγεί τη ψυχή στην προοπτική του θανάτου και της ἐν Χριστῷ αναστάσεως.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Πνευματικά Αναγνώσματα • Re: Σήμερα είναι :Τη ΚΔ΄ (24η) του αυτού μηνός Μαρτίου, Προεόρτια του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου και μνήμη του

Αρτέμων ο μακάριος Πατήρ ημών κατήγετο εκ της Σελευκείας της Πισιδίας, ένθα εγεννήθη και ανετράφη κατά τους χρόνους των ιερών Αποστόλων. Όθεν, όταν ο μακάριος Απόστολος … [...]

11812 – Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Αγιορείτης ΆγιοςΜνήμη 14 Νοεμβρίουκαιτην Β΄ Κυριακήτης Μεγάλης ΤεσσαρακοστήςΟρθοδοξίας ο φωστήρ,Εκκλησίας το στήριγμα και διδάσκαλε,των μοναστών η καλλονή,ων θεολόγων … [...]

Η πτώση των πρωτοπλάστων

Ιησούς Χριστός ο Αρχιπάρθενος, έργον αγιογραφείου Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου 2015 Σειρά κηρυγμάτων με ομιλητή τον Αρχιμανδρίτη π. Επιφάνιο Χατζηγιάγκου με θέμα την ερμηνεία του … [...]

Με τους ήρωες της Επανάστασης του ΄21

Η εθνική μας επέτειος γιορτάζεται στις 25 Μαρτίου κάθε χρόνου.  Είναι η τιμή για την ημέρα που είχε προγραμματισθεί να αρχίσει η Μεγάλη Επανάσταση, η συμβολική μέρα της … [...]

Φιλική Eταιρεία

Στις αρχές του 19ου αιώνα η ιδέα της λευτεριάς έχει ωριμάσει. Τα πρώτα βήματα έχουν γίνει απ΄ τους δασκάλους του Γένους. Παιδεία, γνώση του ιστορικού παρελθόντος, εθνική … [...]

Η εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Το πρόσωπον της Υπεραγίας Θεοτόκου αναφέρεται πολλάκις και ποικιλοτρόπως εις την Θείαν Λατρείαν. Οι ιεροί υμνογράφοι συναγωνίζονται εις την εύρεσιν των καλλιτέρων … [...]

11810 – Το Τέταρτο Διεθνές Επιστημονικό Εργαστήριο της Αγιορειτικής Εστίας. Θα προηγηθεί Ημερίδα αφιερωμένη στον Άγιο Σάββα Χιλιανδαρινό για τα 800 έτη από την χειροτονία του ως πρώτου Αρχιεπισκόπου της εκκλησίας της Σερβίας (1219-2019)

Όπως είναι γνωστό, η Αγιορειτική Εστία, στο πλαίσιο των ετήσιων θεσμικών εκδηλώσεών της, από το 2016 και εξής, υιοθέτησε τον θεσμό των ετήσιων Διεθνών Επιστημονικών … [...]