Κοζάνης Διονύσιος και Ε. Θεοδώρου: 2 μεγάλοι λειτουργιολόγοι του 20ού αι.

[Προηγούμενη δημοσίευση: http://www.pemptousia.gr/?p=169121]
4. Μια εξίσου σπουδαία προσωπικότητα που ασχολήθηκε με τα λειτουργικά θέ­ματα όχι από την έδρα του πανεπιστημιακού, παρότι είχε όλες τις προϋποθέσεις όπως μαρτυ­ρούσε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Σπυρίδων στην χειροτονία του σε επί­σκοπο,[13] όσο από το βήμα του λειτουργού ήταν ο μα­κα­ριστός Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης Διο­­νύ­σιος Ψαριανός (1912-1997). Οι περισσότεροι ίσως έχουν ακούσει ή έχουν δια­βά­σει την Ει­σή­γηση[14] – Υπόμνημα περί της θείας λατρείας, ήτοι περί τινων αναγκαίων μεταρ­ρυ­θμί­σεων εν ταις ιεραίς ακολουθίαις και τη θεία λειτουργία, που εκφώ­νησε το 1985 ενώ­πιον της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και με βάση αυ­τή είτε τον ε­πι­κρίνουν εί­­τε τον αποδέχονται με ενθου­σια­σμό. Όμως, ο Κοζάνης Διο­­νύσιος έχει συ­ντά­ξει πλή­­­­­θος μελετών που αναφέρονται στη λατρεία, το κήρυγμα, την ποιμαντική, την εκ­κλη­­σιολογία, την ενορία, το ναό, τα μυστήρια, τη μουσική, τις λει­τουργικές τέχνες κ.ά. Βάση της θεολογικής του παραγωγής ήταν η αρχαία ελλη­νι­κή σοφία, η Α­γία Γρα­φή και οι Πατέρες της Εκκλησίας. Αλλά τους Πατέρες τους έ­βλε­πε ως οδη­γούς, «όχι για να πιαστούμε από αυτούς και να πάμε πίσω», όπως έλεγε, «αλ­λά για να πά­­ρουμε γραμμή από αυτούς και να πάμε μπροστά»[15]. Από τα συγγράμ­μα­τά του ανα­φέ­ρω δειγματοληπτικά: Θεία Λειτουργία, Απ. Διακονία, Αθήνα 31990, Εξαπλά, εκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 1989, Ποι­μα­ντικά κείμενα, Απ. Διακονία, Αθήνα 2001, Οικοδομή, Δημοσιογραφικά κ.ά.[16]. Αξιόλογο είναι επίσης το έργο του: 183 εκκλησιαστικοί ύμνοι εις Βυζαντινήν και Ευρωπαϊκήν παρασημαντικήν, που εκδόθηκε με τη φρο­ντί­δα του Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσι­κο­λογίας, το οποίο συστήθηκε το 1970 ύστερα από εισήγησή του στην Ιερά Σύνοδο.

Ο Κοζάνης Διονύσιος έδινε προτεραιότητα στο αγιαστικό και λειτουργικό έργο της Εκκλησίας καθώς και στη διακονία του λόγου και δευτερεύοντως στο κοινωνικό. Αναφέρω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Η γλώσσα η δι­κή μας είναι της Αγίας Γραφής και της θείας Λειτουργίας. Ο κόσμος όλος, η ζωή των ανθρώπων, όλα είναι δεμένα μέσα στις νοητικές σχηματοποιήσεις, που μας πε­θαί­νουν. Και είναι α­λήθεια πως μέσα σ’ αυτό τον κόσμο των νεκρών ζούμε κι εμείς οι ποι­μένες του  λαού και θαρρούμε πως είμαστε περισσότερο μέσα στη ζωή και την α­λή­θεια, όσο περισ­σό­τερο αχρηστεύουμε τα πνευματικά μας αισθητήρια. Πολλές φο­ρές πια το ακούμε από όλους, ότι πρέπει να συγχρονιστούμε και να γίνουμε πρα­κτι­κότε­ροι, να κατεβούμε και να καταπιαστούμε με τα προβλήματα των ανθρώ­πων… Κά­ποι­ος επί­σκο­πος σε μια Σύνοδο τόλμησε και είπε, τάχα ερμηνεύοντας το Ευαγ­γέλιο με σύγ­χρονο πνεύμα· “Ο λαός θέλει ψωμί, δεν θέλει ευλογίες”. Και κά­ποι­ος άλ­λος δεν κρα­τήθηκε και του είπε σε επήκοο· “ Μπορούσες, κι αν θέλης, προ­φταίνεις α­κόμα να γίνης ψωμάς!”… Πρέ­πει λοιπόν να αγαπήσουμε το έργο μας, πρέπει να α­γα­πή­σου­με το πετραχήλι μας».[17]
5. Μια σημαίνουσα προσωπικότητα που προσέφερε και εξακολουθεί να προ­σφέ­ρει εξαιρετικές υπηρεσίες στα θεολογικά γράμματα είναι ο Ομότιμος Καθηγητής Ευάγ­γελος Θεοδώρου. Αρχικά διακρίθηκε στην έδρα Λειτουργικής και Κατηχητικής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στη συ­νέ­χεια δί­δαξε Λει­τουργι­κή, Ομιλητική και Κατηχητική στη Θεο­λο­γική Σχολή Αθηνών, διε­τέ­λεσε Πρύτανης του Πα­νε­πιστημίου και διατηρεί πάντοτε τη διαύγεια, την οξυ­δέρ­­κεια, και την επιστημο­νι­κή εμβρίθεια, που απορρέουν από τη βα­θειά γνώση των πηγών της χριστιανικής και θύ­ραθεν γραμματείας.

Πρόσφατα με­τέφρασε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο του Χανς Κιούγκ, Η αρχή των πάντων. Ο Κα­θη­γη­τής Ε. Θεο­δώ­ρου, τίμησε πολλές φορές με την πα­ρου­σία του τα συμπόσιά μας. Θα αναφέρω ορισμένα μόνο από τα κυριότερα συγ­γράμματά του που ενδια­φέ­ρουν το θέμα μας: Ηρωΐδες της χρι­­στια­νικής αγάπης. Αι διακόνισσαι δια μέσου των αιώνων, Αθήναι 1949, Η μορ­φω­τι­κή αξία του ισχύοντος Τριωδίου, Αθήναι 1958, Το ορθό­δοξον λειτουργικόν ή μυστα­γω­γι­κόν κήρυγμα (Συμβολή εις την Ορθόδοξον Ομιλητικήν), Αθήναι 1960, Η εορτή της Πεντηκοστής, Αθήνα 1967, Φαι­νο­μενο­λο­γ­ι­κή εξέτασις των σημείων επαφής μεταξύ Καινής Διαθήκης και Ορθο­δό­ξου Λατρείας, Α­θήναι 1968, Μαθήματα Λει­τουρ­γικής (τεύχος Α΄) Αθήνα 1986 και πλεί­στες άλλες εισηγήσεις, άρθρα και μελέτες σε πε­ριο­δι­κά, συ­νέδρια και εγκυ­κλο­­παί­δειες. Μετά την αποχώ­ρηση από το Πανεπιστήμιο του Ευαγ­γέλου Θεοδώρου τα σχετικά μαθή­μα­τα δίδαξε ο καθηγητής π. Γεώργιος Μεταλ­ληνός [18].    
[Συνεχίζεται]    
[13] Μητρ. Καρπενησίου Νικολάου, «Επίσκοπος Διονύσιος Ψαριανός (κατά κόσμον Νικόλαος) Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης», ανάτ. Α΄τόμ. Οικοδομή και Μαρτυρία, Κοζάνη 1991, σ. 11.
[14] Δημοσιεύτηκε με τίτλο, «Μετά αιδούς και ευλαβείας», στον Β΄τόμ. Αναφορά εις μνήμην Μητροπο­λί­του Σάρδεων Μαξίμου 1914-1968, Γενεύη 1989, σ.147-164.
[15] Οικοδομή και παράκλησις, Κυριακόν Εγκύκλιον απ’ Εκκλησίας Κήρυγμα (1969-1973), έκδ. Ι. Μητρ. Κοζάνης, σ.392
[16] Βλ. περισσότερα Κυριακής Χαζτηαναστάση, ΄Εργο και διδασκαλία του Μακαριστού Επισκόπου Κο­ζά­νης Διονυσίου Ψαριανού, Ποιμαντική, Λειτουργική και Ομιλητική προσέγγιση, Θεσσαλονίκη 2008.
[17] Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού Μητροπολίτου Σερβίων και Κοζάνης, Ποιμαντικά Κείμενα, εις οικο­δομήν του Σώματος του Χριστού 2, έκδ. Απ. Διακονίας, Αθήνα 2001.
[18] Ο Πρωτ. Γ. Μεταλληνός δίδαξε στο Τμήμα Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α. ύστερα από ανάθεση για λίγα χρό­νια τα μαθήματα της Λειτουργικής, Ομιλητικής και Ιστορίας και Θεο­λογίας της Λατρείας και  συ­νέ­τα­ξε αξιόλογη μελέτη με τίτλο: Η θεολογική μαρτυρία της Εκ­κλη­­σια­στι­κής Λατρείας, εκδ. Αρμός, Αθήνα 1995.             
 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

9635 – Καισάριος Δαπόντες, Περί της ημετέρας σεβασμίας και βασιλικής μονής του Ξηροποτάμου, παρά τινων κτητόρων εκτίσθη, και μία σημείωση

Ζαχαρίας μοναχός Ξηροποταμηνός, Καισάριος Δαπόντες, Περί της ημετέρας σεβασμίας και βασιλικής μονής του Ξηροποτάμου, παρά τινων κτητόρων εκτίσθη, και μία σημείωση: Δύο … [...]

9634 – Αγαθές αναμνήσεις από τους Μικραγιαννανίτες πατέρες, Γέροντα Γεράσιμο τον Υμνογράφο και Γέροντα Σπυρίδωνα

Ο Γέροντας του Ιερού Καθίσματος Αγίου Ευσταθίου Μυλοποτάμου Μοναχός Επιφάνιος καταθέτει στο φακό της Πεμπτουσίας τις αναμνήσεις του από τους μακαριστούς Μικραγιαννανίτες … [...]

Εάν είμασταν απλοί σαν τα παιδιά…

Εάν είμασταν απλοί σαν τα παιδιά, ο Κύριος θα έδειχνε σε εμάς τον Παράδεισο, θα εβλέπαμεν Αυτόν εν τη δόξῃ των Χερουβείμ και των Σεραφείμ και πασών των Επουρανίων … [...]