Νικολάου μνήμη και αίνος

Του Βασίλη Α. Φούκα | Επίκουρου καθηγητή Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ.

Το να αποτυπώσει κανείς, σε λίγες γραμμές, τα βιώματα και τις εμπειρίες του από την επαφή του με ανθρώπους που έζησε και γνώρισε από διάφορες θέσεις, σε διαφορετικά πλαίσια και με διαφορετικούς ρόλους, στους οποίους οφείλει πολλά, αν δεν τον έχουν διαμορφώσει εξολοκλήρου «στην καρδιά, στο νου και στο χέρι», κατά τη διατύπωση του ελβετού παιδαγωγού της αγάπης J. H. Pestalozzi, είναι ιδιαίτερα δύσκολο.
Η δυσκολία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη, όταν πρέπει να σταχυολογήσεις υπό συνθήκες συναισθηματικής φόρτισης και, επιπλέον, όταν αναφέρεσαι σε ανθρώπους, που σε όλη τους τη ζωή δεν συμπαθούσαν τις κολακείες και τις υπερβολές, αλλά είχαν ως αρχή τους την αριστοτελική «μεσότητα».
Ο κίνδυνος, επομένως, ο λόγος μου να αποδειχτεί φτωχός είναι υπαρκτός. Όμως, θα το τολμήσω, θέλοντας οφειλετικά να καταθέσω την προσωπική μου μαρτυρία στις τόσες πολλές –και σίγουρα καλύτερες– αυτών των ημερών. Η ζωή κάθε ανθρώπου αποτελείται από «στιγμές» που τον ενισχύουν, τον ενδυναμώνουν, τον διαμορφώνουν και τον αλλάζουν.
Δύο τέτοιες «στιγμές» –«συμπτώσεις» θα πει κανείς– από την προσωπική μου βιοτή με παρακίνησαν να γράψω το κείμενο αυτό, 40 ημέρες μετά την κοίμηση του σεβαστού μου Γέροντα, Μητροπολίτου Φθιώτιδος κυρού Νικολάου. Η πρώτη «στιγμή» υπήρξε για μένα η 16η Ιουνίου 1997. Ήταν Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος και γιόρταζε πανηγυρικά ο μητροπολιτικός ναός της ιδαίτερης πατρίδας μου. Τη γιορτινή εκείνη ημέρα λάμπρυνε με την παρουσία Του ο νέος Επίσκοπος.
Ποιος είναι; Τι θα πει; Τι καινούργιο θα φέρει στην επαρχία Του;
Είχαν περάσει μόλις 6 μήνες από την ημέρα της ενθρόνισής Του.
Εγώ μόλις είχα πετύχει στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Παρακολουθούσα από μία άκρη του ναού τη Θεία Λειτουργία.
Στο τέλος, κατά τη διανομή του αντιδώρου, με σταμάτησε και με χαμόγελο με ρώτησε πώς με λένε, από πού είμαι και τι κάνω. Σάστισα.
Ένιωσα δέος. Αναρωτήθηκα: «Δεν με ξέρει, πώς διάλεξε ανάμεσα σε τόσο κόσμο να μου μιλήσει; Τι θέλει από εμένα;».
Απάντησα με συστολή στις ερωτήσεις Του. Στην προτροπή Του να τον περιμένω στο τέλος, έκανα υπακοή.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εικόνα Του, όταν βγήκε από την Ωραία Πύλη και με το χαμόγελό Του, γεμάτος αγάπη και καλοσύνη με αγκάλιασε πατρικά και μου μίλησε πνευματικά.
Τα λόγια Του, όπως πάντα, συνετά, καθαρά, σοφά, αγιοπνευματικά. Μου έδωσε την ευχή Του, με συμβούλευσε να προσέχω και μου είπε ότι η πόρτα της Μητρόπολης θα ήταν πάντα ανοιχτή για μένα.
Όπερ και εγένετο! 22 χρόνια, όποτε βρέθηκα στο κατώφλι της Μητροπόλεως, πάντοτε με δεχόταν με ανυπόκριτη χαρά, με αγάπη και ενδιαφέρον. Οι συζητήσεις μας κρατούσαν ώρα πολλή.
Μιλούσαμε ο ένας στον άλλον «εξομολγητικά», όπως έλεγε, για τα πάντα: για τις σπουδές μου, για την επιστήμη, για την Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης και τον Γέροντά Του κ. Άνθιμο, για την Εκκλησία, την πολιτική, την κοινωνία, τις ανάγκες του λαού της Φθιώτιδας.
Ποιος μπορούσε να σταματήσει να «πίνει» από την αστείρευτη πηγή των γνώσεών Του; Στο τέλος, πάντα, η ίδια ευχή: ο Θεός μαζί σου! Να προσέχεις!
Και έφτασε η 17 Ιουνίου 2019 Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, πάλι, ακριβώς 22 χρόνια μετά, γιορτάσαμε και πάλι μαζί στον ίδιο ναό, την ίδια μεγάλη εορτή, συνομιλήσαμε, καθήσαμε πλάι-πλάι, γευτήκαμε, για τελευταία φορά, τους πνευματικούς καρπούς αυτής της μέθεξης και λάβαμε, ως τελευταία ευλογία, από τα τίμια χέρια Του την εικόνα της Παναγίας Σεϊδανάγιας από τα Ιεροσόλυμα μαζί με τις πρόσφατες εντυπώσεις Του από το τελευταίο ταξίδι Του στους Αγίους Τόπους.
Εκείνος, όπως τον γνωρίσαμε τότε, 22 χρόνια πριν: δυναμικός, επίκαιρος, χειμαρρώδης, δίκαιος, ευφυής, μελιστάλακτος.
Η δεύτερη «στιγμή» την 17 Ιουλίου 2019 ερχόμενος από την Πάτρα στη Λαμία θέλησα να προσκυνήσω στην Ιερά Μονή της Παναγίας Δαμάστας. 42 χρόνια και δεν είχα πάει ποτέ σε αυτό το μοναστήρι! Κάτι με καλούσε.
Σκέφτηκα ότι εκείνη την ημέρα συμπληρώνονταν 6 μήνες από την κοίμηση της πολυαγαπημένης μητέρας του Δεσπότη μας.
Δεν ήμουν στην κηδεία. Ήθελα να ανάψω ένα κερί.
Ανέβηκα στο μοναστήρι, αλλά λόγω της ώρας δεν κατάφερα να πάω στον τάφο της μακαριστής Μαρίας Πρωτοπαπά. «Δεν πειράζει», σκέφτηκα, «αρκεί που ήρθα έως εδώ».
«Μίαν άλλη φορά… θα ξανάρθω…». Κάτι μου έλεγε μέσα μου ότι θα πήγαινα σύντομα ξανά στο μοναστήρι. Πήγα ξανά 15 μέρες αργότερα, συνοδεύοντας, αυτή τη φορά, το σκήνωμα του μακαριστού Γέροντά μου, στην τελευταία Του κατοικία.
Οι δύο παραπάνω χαρακτηριστικές, για μένα, «στιγμές» αποτελούν την αρχή και το τέλος της επίγειας γνωριμίας μου με τον πολύκλαυστο μακαριστό Μητροπολίτη Φθιώτιδος κυρό Νικόλαο.
Στα 22 χρόνια αυτής της γνωριμίας και της αμοιβαίας κατά Θεόν αγάπης είχα την ευκαιρία πολλές φορές να συνομιλήσω μαζί Του, να επωφεληθώ πνευματικά από τις διδαχές Του, να γευτώ από τα πλούτη της καλοσύνης και της αγάπης Του για τον άνθρωπο, την εκκλησία και την τοπική κοινωνία.
Έτσι μπορώ να ομολογήσω σήμερα και εγώ με τη σειρά μου ότι ο Νικόλαος υπήρξε άοκνος και ανύστακτος εργάτης της Φθιώτιδας.
Ο Νικόλαος με το πολυσχιδές και πολυεπίπεδο υλικό και πνευματικό Του έργο, κατά τα 23 χρόνια που υπήρξε πηδαλιούχος του θρόνου της των Φθιωτών Εκκλησίας, έγινε πατέρας, φίλος, συνεργάτης και συνοδοιπόρος όλων μας και, κυρίως, της νεολαίας.
Ο Νικόλαος με προσωπικό αγώνα και μόχθο πολύ, κατόρθωσε να καταστήσει την Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδας πνευματικό κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Να ομολογήσω κι εγώ με τη σειρά μου ότι ο Νικόλαος έδειχνε έμπρακτη εμπιστοσύνη στους νέους ανθρώπους και στο έργο τους, στις ιδέες τους, στη δουλειά τους. Δεν μάς γνώριζε, μάς έμαθε. Μάς εμπιστεύτηκε και Τον εμπιστευτήκαμε.
Μάς τίμησε και Τον τιμούμε.
Προσωπικά, με τίμησε με την εμπιστοσύνη Του και με το συνεχές ενδιαφέρον Του.
Η πρόσκλησή Του να βρίσκομαι ανάμεσα στους ομιλητές Εσπερίδας –υπό την αιγίδα Του– για τον Ιερό Ναό της ιδιαίτερης πατρίδας μου το 2009 στο πλαίσιο αξιοποίησης της τοπικής ιστορίας και ανάδειξης των εκκλησιαστικών μας μνημείων –μία ιδέα που εμπνεύστηκε και υλοποίησε σε πολλούς ναούς της Φθιώτιδας– και να είμαι κεντρικός ομιλητής σε εκδήλωση για την εορτή των Τριών Ιεραρχών στο περικαλλές και κατάμεστο από κόσμο Πνευματικό Διοικητικό Κέντρο της Μητροπόλεώς μας τον Ιανουάριο του 2014 με θέμα «Εκκλησία και Εκπαίδευση τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους: Κοινή πορεία, δράσεις, αλληλεπιδράσεις» υπήρξαν για μένα συγκινητικές και αποκαλυπτικές.
Όπως είπα τότε, «κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στον Δεσπότη», όχι γιατί απαιτεί ούτε γιατί προστάζει, αλλά γιατί προσκαλεί με αγάπη. Η κοίμησή Του, αιφνιδίως κατά πάντα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Μάς γέμισε λύπη, κατά τα ανθρώπινα.
Ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει εκείνο το καυτό απόγευμα του Σαββάτου 27 Ιουλίου. Ο Γέροντάς μας, δεν θα είναι ξανά μαζί μας!
Δεν θα έχουμε τη χαρά και την ευλογία να ακούμε τις συμβουλές Του, να διδασκόμαστε από την πολυετή εμπειρία και τις γνώσεις Του.
Όμως, θα μείνει άσβεστη στην καρδιά και στο μυαλό μας η μνήμη Του. Θα καίει πάντα μέσα μας η φλόγα που Εκείνος άναψε κατά την πρώτη νεανική μας ηλικία. Θα μείνουν παρακαταθήκη τα λόγια Του και, κυρίως, τα έργα Του.
Όλα τα παραπάνω, αν και συγκινησιακά και συναισθηματικά φορτισμένα, καταδεικνύουν εμφανώς, πιστεύω, ψήγματα του χαρακτήρα και της προσωπικότητας του μακαριστού Μητροπολίτου Φθιώτιδος κυρού Νικολάου ως πνευματικού ανθρώπου και πνευματικού πατέρα και δασκάλου.
Το έργο Του, το ήθος Του, η πρωτοποριακή Του δράση, η απήχηση της σκέψης Του στην τοπική –και όχι μόνο– κοινωνία, η ενθάρρυνση προς τους νέους, η ενσυναίσθηση υπήρξαν ορισμένα από τα γνωρίσματα που Τον εδραιώνουν στη μνήμη μας ως σημαντικό Επίσκοπο, άνθρωπο, πνευματικό πατέρα και διδάσκαλο.
Η 23χρονη παρουσία Του στη Φθιώτιδα φέρνει, δικαιολογημένα, στον νου μας τη ρήση του William Arthur Ward (1921-1994) για τους δασκάλους: «Ο μέτριος δάσκαλος μιλάει.
Ο καλός δάσκαλος εξηγεί. Ο εξαιρετικός δάσκαλος δείχνει.
Ο μεγάλος δάσκαλος εμπνέει». Και ο Νικόλαος μάς ενέπνευσε και θα συνεχίσει να μας εμπνέει!
Νικολάου του Σεβασμιωτάτου και Θεοπροβλήτου Μητροπολίτου της Αγιωτάτης και περιωνύμου Μητροπόλεως Φθιώτιδος, αοιδίμου πνευματικού πατρός και ποιμενάρχου, αιωνία η μνήμη!

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

12530 – Οσιομάρτυρες 26 Ζωγραφίτες (†1279)

Αγιορείτες ΆγιοιΜνήμη 22 ΣεπτεμβρίουΆγιοι Είκοσι Έξι Οσιομάρτυρες Ζωγραφίτες: Άγιος Θωμάς Ηγούμενος, Άγιος Βαρσανούφιος, Άγιος Κύριλλος, Άγιος Μιχαίος, Άγιος Σίμων, Άγιος … [...]