Περί του Τόμου του 1663 και δικαιώματος εκκλήτου

Στην ρωσική ιστοσελίδα της «Ορθόδοξης Εγκυκλοπαίδειας», επιστημονικής έκδοσης η οποία αποτελείται από πολλούς τόμους και εκδίδεται από το 2000, αναρτήθηκε σχόλιο για τη πρόσφατη συνέντευξη του Επισκόπου Χριστουπόλεως κ. Μακαρίου, η οποία δημοσιεύθηκε στα Ελληνικά αποκλειστικά από την Romfea.gr.
Ακολουθεί η μετάφραση του πρώτου μέρους των σχολίων:
Σε πρόσφατη συνέντευξή περί ουκρανικών ζητημάτων, ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, ο Ιερότατος Επίσκοπος Χριστουπόλεως κ. Μακάριος, ανέφερε ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, μεταξύ άλλων είπε:
Το 1663 μάλιστα, στη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τη συμμετοχή όλων των Πατριαρχών της Ανατολής, προκειμένου να εξεταστούν θέματα θεολογικού, λειτουργικού και κανονικού περιεχομένου που έθεσε το Πατριαρχείο της Μόσχας, μελετήθηκε, μεταξύ των άλλων, και το ζήτημα του εκκλήτου.
Η Εκκλησία της Μόσχας έθεσε τότε το ερώτημα εάν ανήκει στον Θρόνο του Κωνσταντινουπόλεως κάθε κρίση άλλων Εκκλησιών και εάν από αυτόν λαμβάνει πέρας κάθε εκκλησιαστική υπόθεση.Και οι Πατριάρχες της Ανατολής κατέγραψαν την συνείδηση της Ορθοδόξου Εκκλησίας για το ζήτημα του εκκλήτου. Στην απάντηση που απέστειλαν στην Εκκλησία της Ρωσσίας, την οποία μάλιστα λόγω της σπουδαιότητός της την ονόμασαν «Τόμο», τόνισαν ομοφώνως ότι «οι υποθέσεις όλων των Εκκλησιών αναφέρονται για τελική εκδίκαση στον Κωνσταντινουπόλεως και από αυτόν λαμβάνονται οι τελικές αποφάσεις».
Το έγγραφο το οποίο αναφέρει ο Επίσκοπος Μακάριος είναι ο λεγόμενος «Τόμος περί εξουσίας βασιλικής και πατριαρχικής», ο οποίος στάλθηκε στο Ρώσσο Τσάρο Αλέξιο Μιχαΐλοβιτς που ζήτησε συμπαράσταση στη διένεξή του με τον Πατριάρχη Μόσχας Νίκωνα. 
Τα γνήσια χειρόγραφα των εγγράφων (είναι δύο, διότι ο «Τόμος» του 1663 στάλθηκε στη Μόσχα σε δύο όμοια αντίτυπα) μπορεί κανείς να βρει στη ιστοσελίδα του Κρατικού Αρχείου των Αρχαίων Εγγράφων Ρωσσίας (κλικ εδώ) και (κλικ εδώ)
Το πλήρες κείμενο του εγγράφου έχει δημοσιευτεί στο σώμα της «Συλλογής των Κρατικών Γραμμάτων και Συμβολαίων, που φυλάσσονται στο Κρατικό Κολλέγιο των Εξωτερικών Υποθέσεων» (Μόσχα, 1826, τ. 4, σελ. 84-117. Το βιβλίο υπάρχει και στο διαδίκτυο: (κλικ εδώ)
Σχετικά με το «έκκλητο» επί λέξει γράφει το εξής:
«… Ἐὰν δὲ περὶ ὧν ἐγκαλεῖτο, ἔκκλητον καλέσῃ ἀπὸ τοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὴν ἀπόφασιν ἐκδεκτέον. Εἰ δὲ συναινέσειεν καὶ οἱ λοιποὶ Πατριάρχαι, οὐδεμίας ἔτι προφάσεως λείπεται χώρα, περὶ ὧν ἐγκαλεῖται (κεφ. ζ´).
… Αὐχοῦσιν οἱ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης Ἀρχιερεῖς, ἐνδεδόσθαι αὐτοῖς τὰς ἐκκλήτους πάσας τῶν Ἐπισκόπων…Καὶ ἐκ τοῦ Βαλσαμῶνος· μὴ εἶναι τὰ περὶ τοῦ Πάπα ὁρισθέντα ἰδικὰ τούτου καὶ μόνα προνόμοια, ἀλλὰ ἐξακούεσθαι καὶ εἰς τὸν Κωνσταντινιουπόλεως· ἤδη δὲ ἀποῤῥαγέντος τοῦ Ἐπισκόπου τῆς Ῥώμης ἀπὸ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, μόνον εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν ἀναφαίνονται θρόνον. Εἰ δὲ συναινοῦσι καὶ οἱ λοιποὶ Πατριάρχαι, εἰ τύχον εἴη μείζων ὑπόθεσις, ἀμετάβλητος ἔσται ἡ ἐξενεχθεῖσα ἀπόφασις (κεφ. η´)».
Μ΄ αυτόν τον τρόπο ο Επίσκοπος Μακάριος δεν παρουσιάζει το περιεχόμενο του εγγράφου του 1663 σωστά!
Βάσει του «Τόμου» ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως πράγματι μπορεί να δέχεται εφέσεις, αλλά τίθενται οι αποφάσεις του σε νομική ισχύ, όταν συναινέσουν όλοι οι Πατριάρχες.
Εξάλλου το έγγραφο δείχνει τον σωστό και νόμιμο τρόπο εφέσεως·
«Ἐρώτησις. Εἰ δὲ ἀφηνιάζων τὴν παρ᾽ αὐτῶν [= τῶν περὶ αὐτὸν Ἐπισκόπων] ψῆφον, εἰς ἔκκλητον ἀνατρέχει, τί ἂν γένοιτο;
Ἀπόκρισις. Ἡ παρὰ τοῦ Οἰκουμενικοῦ θρόνου, καὶ τῶν μετ᾽ ἐκεῖνον Πατριαρχῶν ψῆφος ἐπενεχθεῖσα κατ᾽ αὐτοῦ ἐγγράφως… (κεφ. κβ´)».
Άρα πριν αναθεωρηθεί η υπόθεση, πρέπει αυτός που δεν συμφωνεί με το δικαστήριο της Τοπικής Συνόδου να απευθυνθεί σ΄ όλους τους Πατριάρχες και όχι μόνο στον Κωνσταντινουπόλεως.
Τηρήθηκαν άραγε αυτές οι προϋποθέσεις κατά την «άρση του αναθέματος» από τον πρώην Μητροπολίτη Φιλάρετο και από τον επικεφαλής της λεγομένης «Αυτοκέφαλης ορθόδοξης εκκλησίας της Ουκρανίας» Μακάριο (που έφυγε από την κανονική Εκκλησία σε βαθμό ιερέως και όπως γνωρίζουμε δεν ήταν αναθεματισμένος ποτέ);
Εν πάση περιπτώσει, φαίνεται από το άνω έγγραφο, ότι τέτοιες αποφάσεις του Οικουμενικού Θρόνου δεν έχουν νομική ισχύ χωρίς την συναίνεση του ορθοδόξου πληρώματος.
Υ.Γ.:
Τα υπόλοιπα δύο μέρη των σχολίων αφιερώνονται στο θέμα των δεδομένων της Ρωσικής Εκκλησίας τον XV αιώνα και της ίδρυσης της Βουλγαρικής Εκκλησίας στα τέλη του XIX αιώνα.
Οι συγγραφείς των σχολίων σημειώνουν ότι ο Επίσκοπος Μακάριος «ξέχασε» να αναφέρει ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως έπεσε στην Ουνία στα μέσα του XV αιώνα· και μίλησε με εφησυχασμό για τη μακρά υπομονή του Οικουμενικού Θρόνου προς τη Βουλγαρική Εκκλησία, ενώ το 1872 αυτό τιμώρησε ποικιλοτρόπως τους Βουλγαρικοὺς κληρικούς και λαϊκούς (συγκεκριμένα ο επίσκοπος Μακαριουπόλεως παραδόθηκε στο «αιώνιο ανάθεμα») κ.λπ.
Συνεχίζεται….

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Πότε η ύλη φέρνει χαρά.

Η σύναξη πραγματοποιήθηκε στην Κομοτηνή, την 16 Νοεμβρίου 2018. Αρχιμανδρίτης Ιωάννης Καρασακαλίδης. … [...]

Είναι το σχολείο μου

Η ζωή είναι το σχολείο μου. Προσπαθώ να αριστεύσω, ακολουθώντας το δρόμο της τιμής.   Άλκοτ Άμος (Αμερικανός φιλόσοφος)     … [...]

Χειμερινές εικόνες

Καλημέρα με μία όμορφη εικόνα από τα ορεινά μας που ντύθηκαν τα χειμερινά τούς. Περτούλι σήμερα.   … [...]