Στη Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα

 
Της Μαριλένας Παναγή
Η φωτογραφία με τους τρεις μοναχούς στην είσοδο του μοναστηριού ήταν η μοναδική εικόνα που είχα για το κατεχόμενο Μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα.

Δεν το είχαμε προγραμματισμένο να επισκεφθούμε το μοναστήρι, όμως μας ήταν αδύνατο να μην το κάνουμε παίρνοντας τον δρόμο της επιστροφής από την αρχαία Σαλαμίνα στις ελεύθερες περιοχές.
Στον χώρο έξω από το μοναστήρι, το οποίο πλέον λειτουργεί ως μουσείο, μας υποδέχθηκε μια αγέλη σκυλιών. Φαίνονταν εξοικειωμένα με τους ανθρώπους και μας συνόδευσαν μέχρι την είσοδο του μοναστηριού, αναζητώντας μάλλον λίγη τροφή.
Όσες φορές και να περάσεις τη διαδικασία στα κατεχόμενα, ποτέ δεν τη συνηθίζεις.
Ποτέ δεν συνηθίζεις το ότι για να μπεις σε μια εκκλησία, σε ένα μοναστήρι, σε έναν ιερό για εσένα τόπο πρέπει να πληρώσεις εισιτήριο.
Δεν είχαμε όμως επιλογή, όπως ποτέ δεν έχουμε στις περιδιαβάσεις μας από την άλλη μεριά της Πράσινης Γραμμής.
Πληρώσαμε. Ένα ευρώ για τον καθέναν. Μπήκαμε στο προαύλιο. Μια καφετερία έξω από την εκκλησία και μια οικογένεια Τούρκων τουριστών έπαιρνε εκείνη τη στιγμή το πρωινό της.
Ακριβώς δίπλα τους ο τάφος της μοναχής Ευπραξίας. Ευτυχώς δεν είναι συλημένος και το μοναστήρι είναι καλά συντηρημένο και περιποιημένο. Δεν λειτουργεί βεβαίως ως μοναστήρι…
Μπήκαμε στην εκκλησία. Βάλαμε τον σταυρό μας και οι τουρίστες που βρίσκονταν εκεί και θαύμαζαν τις εικόνες του «μουσείου» μάς κοίταζαν περίεργα. Προσκυνήσαμε και τα βλέμματά τους έγιναν ακόμα πιο έντονα. Τούρκοι και Άραβες οι τουρίστες.
Οι αρχικές εικόνες του εικονοστασίου έχουν εξαφανιστεί και οι εικόνες που σήμερα βρίσκονται στην εκκλησία καμία σχέση δεν έχουν με τις εικόνες που υπήρχαν στον χώρο πριν την τουρκική εισβολή. Εκείνες οι εικόνες καταστράφηκαν ή πουλήθηκαν σε αρχαιοκάπηλους στο εξωτερικό.
Όπως και να έχει όμως, τέτοιες στιγμές, όταν βρίσκεσαι σε έναν τόσο σημαντικό για την ιστορία και την πίστη σου χώρο και βλέπεις τις εικόνες να αποτελούν απλά εκθέματα στους τοίχους, σε πιάνει το παράπονο.
Το παράπονο με έπιασε και εμένα και άρχισα να μιλώ με τους αγίους. Να τους ρωτώ. Να ζητώ απάντηση στα «γιατί».
Στάθηκα μπροστά στην εικόνα του αγίου Παντελεήμονα. Τον κοίταζα λες και υπήρχε εκείνη τη στιγμή περίπτωση να δώσει απάντηση στα «γιατί» της ψυχής μου.
Σε κάποια στιγμή ο Γιάννης (Γιάννης Νησιώτης, φωτογράφος «Φ») βρέθηκε δίπλα μου.
«Πονά ρε Γιάννη, κάθε φορά που μπαίνουμε σε μια εκκλησία πονάμε», του είπα με παράπονο και εκείνος απλώς με κοίταξε με νόημα. Κάτι τέτοιες στιγμές μπορεί να μη μιλά, αλλά εύκολα προδίδεται.
Κρύβεται πίσω από τη φωτογραφική μηχανή και αποτυπώνει τα δικά του «γιατί» στις φωτογραφίες.
«Τουλάχιστον αυτή τη φορά δεν βρήκαμε ακαθαρσίες», μου είπε μερικά λεπτά αργότερα.
Βγήκαμε από τον ναό και περάσαμε στα απέναντι κελιά. Τώρα λειτουργούν ως μουσείο.
Αρχαία αγγεία, χρυσά και άλλα πολύτιμα αντικείμενα από αρχαιολογικούς χώρους της κατεχόμενης Κύπρου προστατευμένα (ευτυχώς) σε γυάλινες προθήκες.
Η ιστορία του μοναστηριού είναι τόσο βαθιά ριζωμένη σε τούτο το κομμάτι γης που ό,τι και να γράφουν οι πινακίδες και σε όποια γλώσσα και να το γράφουν, δεν μπορούν με τίποτα να φθάσουν τα θεμέλια.
Αντί για θυμίαμα και κερί, μας έπνιξε η μυρωδιά των χημικών
Αφού περάσαμε από όλες τις αίθουσες του «μουσείου», ξανασυναντήσαμε τους τουρίστες που χαλάρωναν τώρα κάτω από τον ίσκιο των δέντρων.
«Πάμε στον τάφο του αγίου», μου είπε ο Γιάννης που είχε ξαναεπισκεφθεί τη μονή και εγώ τον ακολούθησα.
Περάσαμε από τα ερείπια μιας παλιάς εκκλησίας και μπήκαμε στη στοά. Εκεί, 22 σκαλοπάτια κάτω από το έδαφος και κοιτάζοντας δεξιά, το αρκοσόλιο με σκέπασμα παλιά μαρμάρινη πλάκα πεντελικού μαρμάρου. Κατεβήκαμε. Φθάσαμε μέχρι τον άγιο.
Αντί για θυμίαμα και κερί, μας έπνιξε η μυρωδιά των χημικών απορρυπαντικών, με τα οποία μάλλον έχει ποτιστεί πλέον ο βράχος.
«Πρέπει να τα ρίχνουν σε μεγάλες ποσότητες ύστερα από τα δημοσιεύματα ότι ο τάφος γέμισε τρωκτικά».
Δύο κεριά αναμμένα σε μια προεξοχή του βράχου. Μάλλον κάποιοι άλλοι είχαν περάσει πριν από εμάς από τον Απόστολο Βαρνάβα εκείνο το πρωινό.
Κράτησα την αναπνοή μου και προχώρησα στην πιο μέσα στοά του τάφου. Δεν μπορούσα όμως να πάρω ανάσα. Η μυρωδιά των χημικών ήταν ακόμα πιο έντονη.
Βγήκα και στάθηκα για μια στιγμή μπροστά στον άγιο. Ήθελα να του πω πολλά και να τον παρακαλέσω για άλλα τόσα.
Έμεινα να κοιτάζω το πρόσωπό του στην πάνινη εικόνα που είναι τοποθετημένη πάνω από τον τάφο.
Χωρίς να το καταλάβω, γονάτισα μπροστά στον τάφο. Δεν κατάφερα όμως να του πω τίποτα. Τον ρώτησα κι αυτόν «γιατί;» και έφυγα.
Ο Ναός κτίστηκε στα τέλη του 5ου αιώνα μ.Χ
Το μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα ιδρύθηκε στα τέλη του 5ου αιώνα από τον Αρχιεπίσκοπο Ανθέμιο, με χορηγίες του αυτοκράτορα Ζήνωνος και άλλων πλουσίων, 3 περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Σαλαμίνας.
Ο Απόστολος Βαρνάβας γεννήθηκε στην Κύπρο τον 1ο μ.Χ. αιώνα και ήταν «Ιουδαίος Λευΐτης, Κύπριος τω γένει».
Αρχικά ονομαζόταν Ιωσής, οι Απόστολοι όμως τον μετονόμασαν σε Βαρνάβαν, που σημαίνει «υιός παρηγοριάς» όταν ακολούθησε τον Χριστό και έγινε ένας από τους μαθητές του.
Ο Βαρνάβας, μαζί με τον Απόστολο Παύλο και τον ανιψιό του Μάρκο, φθάνει στη Μικρά Ασία και την Κύπρο όπου και κηρύσσει το Ευαγγέλιο.
Η παράδοση λέει ότι ο Βαρνάβας βασανίστηκε και λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Εβραίους στη Σαλαμίνα και οι μαθητές του και ο Μάρκος τον έθαψαν κρυφά σε έναν ρωμαϊκό τάφο και έφυγαν από το νησί κυνηγημένοι.
Μαζί με το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα έθαψαν και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, ενός από τους τέσσερις Ευαγγελιστές.
Ο Απόστολος Βαρνάβας θεωρείται ο ιδρυτής και θεμελιωτής της Εκκλησίας της Κύπρου και σε αυτόν χρωστά η Εκκλησία της Κύπρου το Αυτοκέφαλο της.
Όταν το 488 μ.Χ., το Πατριαρχείο Αντιοχείας προσπαθούσε να υποτάξει την Εκκλησία της Κύπρου, ο Απόστολος Βαρνάβας εμφανίστηκε στο όνειρο του τότε αρχιεπισκόπου Κύπρου Ανθέμιου και του υπέδειξε τον τόπο που ήταν θαμμένος.
Ο Ανθέμιος αναζήτησε και βρήκε τον τάφο και το λείψανο του Αποστόλου κάτω από μια χαρουπιά κοντά στη Σαλαμίνα.
Πάνω στο στήθος του Βαρνάβα βρήκε το ιδιόγραφο Ιερό Ευαγγέλιο του Ευαγγελιστή Ματθαίου.
Πήρε το Ευαγγέλιο και πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε δεκτός από τον βυζαντινό Αυτοκράτορα Ζήνωνα, από τον οποίο ζήτησε προστασία και επικύρωση του Αυτοκέφαλου της Εκκλησίας της Κύπρου.
Ο Αυτοκράτορας έδωσε εντολή για σύγκληση έκτακτης οικουμενικής συνόδου στην Κωνσταντινούπολη, το 488 μ.Χ., και η Σύνοδος έθεσε οριστικά τέρμα στην αμφισβήτηση του Αυτοκέφαλου.
Ο Ναός ήταν διακοσμημένος από μέσα και από έξω με ψηφίδες κατά τον ιστορικόν μοναχό Αλέξανδρο του έκτου αιώνα.
Τόσο ο Ναός όσο και η Μονή δέχθηκαν λεηλασίες από αραβικές επιδρομές, όπως αυτή του 654 μ.χ.
Τον ένατο προς δέκατο αιώνα, την εποχή που Αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης ήταν ο Λέοντας ο Σοφός, στα ισοπεδωμένα ερείπια του πανέμορφου Ναού οικοδομήθηκε νέος Ναός, πετρόκτιστος, τρίτρουλλος με εντοιχισμένα κιονόκρανα στα περιστύλια των τρούλλων.
Όμως και ο νέος Ναός με το πέρασμα του χρόνου δέχθηκε φθορές. Τον 17ο αιώνα όταν αρχιεπίσκοπος Κύπρου ήταν ο Ιλαριώνας Κιγάλας, ξανακτίστηκε ο Ναός με κάποιες σημαντικές μετατροπές.
Ο Ναός ανακαινίσθηκε για ακόμα μια φορά την εποχή του αρχιεπισκόπου Φιλόθεου το 1734.
Το Μοναστήρι διατηρήθηκε και εξακολουθούσε να έχει μοναχούς μέχρι το 1821, όταν ο τελευταίος ηγούμενος της Μονής ενθρονίστηκε αρχιεπίσκοπος Κύπρου μετά τον απαγχονισμό του Εθνομάρτυρα Κυπριανού.
Έκτοτε και μέχρι το 1917 η Μονή ήταν εγκαταλειμμένη και ερημωμένη. Το 1917 τρεις αδελφοί και μοναχοί ο Χαρίτωνας, ο Στέφανος και ο Βαρνάβας, παιδιά ιερατικής οικογένειας από την Αφάνεια, ζήτησαν από τον αρχιεπίσκοπο Κύριλλο Γ’ να τους δοθεί η Μονή για να μονάσουν.
Οι πατέρες έζησαν εκεί με τη μητέρα τους, η οποία έγινε και αυτή μοναχή με το όνομα Ευπραξία.
Το 1964 μπήκαν στη Μονή άλλοι πέντε δόκιμοι μοναχοί. Ένας από αυτούς είναι ο σημερινός ηγούμενος της Μονής, γέροντας Γαβριήλ.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

9540 – Φωτογραφίες από τη χθεσινή λαμπρή Πανήγυρη στο Χιλιανδαρινό κελλί Πατερίτσα που τιμάται στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος

Με αγιορειτική κατάνυξη εορτάστηκε χθες, 19/6 Αυγούστου, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο ομώνυμο Ιερό Χιλανδαρινό Κελί στο Άγιον Όρος.Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι … [...]