10079 – Η συντήρηση των τοιχογραφιών του Πρωτάτου. (Βιντεοσκοπημένη εισήγηση του κ. Στέλιου Στεφανίδη στην Ημερίδα της Αγιορειτικής Εστίας)

Στέλιος ΣτεφανίδηςΤΕ Συντηρητής Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης / Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου ΌρουςΗ συντήρηση των τοιχογραφιών του Πρωτάτου.Περίληψη της Εισήγησης:Το 2010 ξεκίνησε μια σειρά δοκιμαστικών εργασιών συντήρησης στις τοιχογραφίες του ναού του Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου Όρους. Ο προγραμματισμός των εργασιών εκπονήθηκε το 2010 από την 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (νυν Εφορεία Χαλκιδικής και Αγίου Όρους) σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων. Η μεθοδολογία για την αντιμετώπιση της παθολογίας του μνημειώδους τοιχογραφικού συνόλου αποφασίσθηκε μετά από δοκιμές που πραγματοποιηθήκαν σε αντιπροσωπευτικά σημεία του ζωγραφικού διακόσμου.Τον Δεκέμβριο του 2010 το έργο της «Συντήρησης των Τοιχογραφιών Πρωτάτου» εντάχθηκε στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2007-2013 και ξεκίνησε η συστηματική συντήρηση των τοιχογραφιών η οποία ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2015.Ο ζωγραφικός διάκοσμος του μνημείου παρουσίαζε εκτεταμένες φθορές, όπως αποκολλήσεις του υποστρώματος, αποσάθρωση και απώλεια τμημάτων του υποστρώματος και της ζωγραφικής επιφάνειας, καθώς και ρωγμές στην τοιχοποιία και την ζωγραφική επιφάνεια.Οι εργασίες συντήρησης περιλάμβαναν τον καθαρισμό των τοιχογραφιών, τη στερέωση του υποστρώματος και του ζωγραφικού στρώματος, την καθαίρεση των νεότερων κονιαμάτων και την αντικατάσταση τους με νεότερο κονίαμα που φέρει ουδέτερο τόνο χρώματος, την καταγραφή των επεμβάσεων από παλαιότερες εργασίες συντήρησης που αφορούν κυρίως τμήματα τοιχογραφίας τα οποία έχουν αποσπαστεί και επανατοποθετηθεί, και την καταγραφή όλων των ανωτέρω επεμβάσεων σε ηλεκτρονική βάση δεδομένων, προκειμένου για την καλύτερη δυνατή τεκμηρίωση του μνημείου.Οι επεμβάσεις συντήρησης που πραγματοποιήθηκαν επί του τοιχογραφικού διακόσμου του Πρωτάτου έγιναν με σεβασμό στις αρχές που διέπουν τη συντήρηση των μνημείων ιστορικής σημασίας, ενώ οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές στην προσπάθεια αυτή ήταν, αφενός, η αρχή της ελάχιστης παρέμβασης, αφετέρου, της αναστρεψιμότητας, ούτως ώστε οι πρωτότυπες επιφάνειες να διατηρηθούν στο μέτρο του δυνατού ανέπαφες. Στο πνεύμα αυτό επελέγησαν οι μέθοδοι και τα υλικά συντήρησης.Η εφαρμογή των ανωτέρω μεθόδων και η προηγμένη επιστημονική τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός γνωσιακού πλαισίου πάνω σε ζητήματα σχετικά με τη χημική σύνθεση, τη φυσική δομή, τη μέθοδο κατασκευής και την πιθανή προέλευση των υλικών. Επιπλέον, η μακροσκοπική και μικροσκοπική εξέταση που προηγήθηκε της διάγνωσης των προβλημάτων κατέστησε εφικτή την ιχνηλάτηση προηγούμενων επεμβάσεων συντήρησης (μέθοδοι εφαρμογής, υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί). Ως εκ τούτου, οι νέες επεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ήταν απολύτως συμβατές με την εκάστοτε περίπτωση.Η υλοποίηση του προγράμματος συντήρησης των τοιχογραφιών του Πρωτάτου ήταν ένα έργο απαιτητικό, πολυεπίπεδο και σύνθετο, που ολοκληρώθηκε με απόλυτο σεβασμό στη 8 λειτουργική ζωή της Ιεράς Κοινότητας και προτεραιότητα τη διασφάλιση της απρόσκοπτης τέλεσης των ιερών της καθηκόντων.http://www.agioritikiestia.gr/el/Σχετικά:9891 – Δεύτερο Διεθνές Επιστημονικό Εργαστήριο της Αγιορειτικής Εστίας9896 – Το πρόγραμμα του 2ου Επιστημονικού Εργαστηρίου της Αγιορειτικής Εστίας9898 – Περιλήψεις των εισηγήσεων της Επιστημονικής Ημερίδας «Ο ναός του Πρωτάτου και ο ζωγράφος του: Έργα συντήρησης και νέα δεδομένα»9913 – Περιλήψεις ομιλητών του 2ου Επιστημονικού Εργαστηρίου της Αγιορειτικής Εστίας9928 – Νέα στοιχεία για την ταυτότητα των ζωγράφων του ναού του Πρωτάτου, στις Καρυές του Αγίου Όρους9929 – Προκαλούν αίσθηση οι αποκαλύψεις για το μνημείο – θρύλο του Αγίου Όρους!9945 – Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το 2ο Διεθνές Επιστημονικό Εργαστήριο της Αγιορειτικής Εστίας10053 – Τοιχογραφίες Πρωτάτου: Η συντήρηση ενός έργου τέχνης στην καρδιά της αθωνικής μοναστικής πολιτείας. (Βιντεοσκοπημένη εισήγηση του κ. Ι. Κανονίδη στην Ημερίδα της Αγιορειτικής Εστίας)10054 – Σχόλια για την ιστορία του Αγίου Όρους στα χρόνια των πρώτων Παλαιολόγων. (Βιντεοσκοπημένη εισήγηση του κ. Κρ. Χρυσοχοΐδη στην Ημερίδα της Αγιορειτικής Εστίας)10074 – Ο Ναός του Πρωτάτου στα πλαίσια της Μεσοβυζαντινής Ναοδομίας (Βιντεοσκοπημένη εισήγηση του κ. Σταύρου Μαμαλούκου στην Ημερίδα της Αγιορειτικής Εστίας)

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΤΙΜΟΘΕΟΥ

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μας παρέχουν οι Πράξεις των Αποστόλων και οι Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, ο Τιμόθεος ήταν ο πιο αγαπητός μαθητής του και ένας από τους … [...]

Μακάριοι ων αφέθησαν αι ανομίαι

Ο μακαριστός Γέρων Αθανάσιος Μυτιληναίος, στην τέταρτη ομιλία του για το βιβλίο των Ψαλμών της Π. Διαθήκης, αναλύει τον 31ο Ψαλμό, στον οποίο ο Δαυίδ εκφράζει την χαρά … [...]

Επιφανών ανδρών πάσα γη τάφος;

Τα τελευταία χρόνια γίνεται συχνότερα αναφορά για τους πεσόντες ήρωες του έπους του 1940. Έχουν συσταθεί επιτροπές, έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες και γίνονται συζητήσεις … [...]

Ο Γέροντας Ιωαννίκιος Ανδρουλάκης (1924-2017) ο από Μαλλών Ιεραπύτνης: ένας ΄΄παλαιοδιαθηκικός΄΄ μοναχός της Κρήτης

Γνωρίσαμε τον π. Ιωαννίκιο με την προτροπή φίλου μας, το 2011, ένα χρόνο πριν μετακομίσουμε από την Κρήτη στην Αθήνα .«Πήγαινετε» μας είπε «γιατί τον ταλαιπωρούν κάτι … [...]

Επιστήμη και Υπεροψία

Κάποιες  φορές, το  αντικείμενο  της  επιστημονικής  μελέτης  δημιουργεί  στους  επιστήμονες  την  εντύπωση  ότι  είναι  σε  θέση  να  κατανοήσουν  την  πορεία  των  … [...]

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΛΑΘΗΤΟ (21/01/2018)

"Πλάγιος του πέμπτου" 1) Άπαντες σχεδόν οι Μητροπολίτες της Μακεδονίας ήταν εκεί! Άκουσαν το λαό τους και βρέθηκαν δίπλα του. Από τη Θεσσαλία και κάτω με εξαίρεση τον … [...]