Σχόλιο στη συνέντευξη του Στέλιου Ράμφου

Σπύρος Β. Μπαζίνας στην Romfea.gr
Νομικός, Πρώην Ανώτερο Στέλεχος της Νομικής Υπηρεσίας των Η.Ε., Βιέννη

Ο σεβασμός στον άνθρωπο και η εκτίμηση στον φιλόσοφο Στέλιο Ράμφο είναι δεδομένα.
Στην ορθόδοξη πνευματική παράδοση εξάλλου, η αρνητική κριτική προσώπου (ακόμη κι αν είναι ορθή) είναι γνωστή ως η βαρύτατη αμαρτία της κατάκρισης.
Και είναι βαρύτατη αμαρτία γιατί παραβιάζει την εντολή του Κυρίου και οδηγεί τον κρίνοντα στην υποκρισία και την αυτοκαταδίκη κατά το: «Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε· εν ω γαρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, και εν ω μέτρω μετρείτε μετρηθήσεται υμίν. τι δε βλέπεις το κάρφος το εν τω οφθαλμώ του αδελφού σου, την δε εν τω σω οφθαλμώ δοκόν ου κατανοείς; ή πως ερείς τω αδελφώ σου, άφες εκβάλω το κάρφος από του οφθαλμού σου, και ιδού η δοκός εν τω οφθαλμώ σου; υποκριτά, έκβαλε πρώτον την δοκόν εκ του οφθαλμού σου, και τότε διαβλέψεις εκβαλείν το κάρφος εκ του οφθαλμού του αδελφού σου.» (Ματθ. 7, 1-5).
Όμως, ο Στέλιος Ράμφος στην συνέντευξη του που δημοσίευσε η «Romfea.gr» στις 17 Μαρτίου, λέει μεταξύ των άλλων και πράγματα που πρέπει να σχολιαστούν η να διευκρινισθούν.
Διαφορετικά δημιουργούνται αδίκως λάθος εντυπώσεις. Το παρόν σχόλιο είναι μια, κατ’ ανάγκην ατελής, απόπειρα διευκρινίσεως κάποιων πραγμάτων.
Ελπίζω να μη χρειάζεται και αυτό περαιτέρω διευκρινίσεις!
Πρώτα-πρώτα, η αναφορά του Ράμφου που είναι και στον τίτλο της συνέντευξης, δηλαδή η φράση: «Χθες η Εκκλησία κατάλαβε ότι είναι ΝΠΔΔ» περιέχει ένα σύνηθες και βασικό εννοιολογικό λάθος η, σωστότερα, συνηθισμένη και συγγνωστή ανακρίβεια.
Η Εκκλησία, ως το Θεανθρώπινο Πρόσωπο του Χριστού κατά την ορθόδοξη εκκλησιολογία, δεν είναι και δεν μπορεί να κατάλαβε χθες ότι είναι ΝΠΔΔ!
Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα μια τέτοια φράση, αν δεν εξηγηθεί ότι αναφέρεται στα μέλη της Εκκλησίας της Ελλάδος και πάλι αν δεν διευκρινισθεί αν αναφέρεται σε όλο τον κλήρο και τον λαό η μόνο σε μέρος του κλήρου (π.χ. τα μέλη της Ιεράς Συνόδου). Αυτό το τελευταίο θα ήταν και το πιο ακριβές. Πάντως, το σχόλιο αυτό γίνεται και για ένα ακόμη λόγο.
Η κατανόηση αυτής της διαφορετικής εκκλησιολογίας (που την γνώριζαν καλά ακόμη και οι απλοί άνθρωποι στην αγορά της Κωνσταντινούπολης, και την αγνοούμε εμείς οι «μορφωμένοι») είναι απαραίτητη σήμερα, όχι μόνο για να μιλήσουμε σωστά για την Εκκλησία, αλλά και για να κατανοήσουμε ότι η Εκκλησία ως το Σώμα του Θεανθρώπου Χριστού δεν διαιρείται, είναι μία («Μία υπάρχει και εν τώ αδη αχώριστος και εν τάφω και εν τη και Εδέμ Θεότης Χριστού συν Πατρί και Πνεύματι»).
Δεν μπορεί να υπάρχουν πολλές εκκλησίες, ούτε και να μιλάμε για την ένωση των εκκλησιών.
Η Εκκλησία, ως τα ανθρώπινα μέλη της (κυρίως τα μέλη της Ιερά Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος η μόνο κάποια από αυτά), βεβαίως μπορεί να κατάλαβε χθες ότι είναι ΝΠΔΔ στην Ελλάδα (γιατί η Εκκλησία δεν έχει την ίδια νομική προσωπικότητα σε όλο τον κόσμο).
Αλλά τι σημαίνει αυτό; Ότι πριν η «Εκκλησία» (έστω μόνο στην Ελλάδα) παρανομούσε παντού και πάντα γιατί δεν τηρούσε τους κανόνες δικαίου που αφορούν τα ΝΠΔΔ (στην Ελλάδα); Δεν νομίζω ότι ο Ράμφος μπορεί να εννοεί αυτό. Μάλλον εννοεί ότι η εκτελεστική εξουσία στην Ελλάδα μπορεί να κλείνει ένα ελληνικό ΝΠΔΔ.
Και αυτό είναι ακριβές με την εξής διευκρίνιση όμως. Άλλο ο νομικός τύπος της ανθρώπινης πλευράς της Εκκλησίας και άλλο η ουσία της. Η ουσία της, η πίστη, δεν είναι ΝΠΔΔ που μπορεί η Πολιτεία να απαγορεύει. 
Πολιτεία που απαγορεύει την έκφραση της πίστης δεν είναι δημοκρατική πολιτεία όπου υπάρχει διάκριση ανάμεσα στις αρμοδιότητες της Πολιτείας και της Εκκλησίας.
Πολιτικός ηγέτης που το κάνει αυτό δεν είναι ηγέτης, όπως ισχυρίζεται ο Ράμφος για τον Πρωθυπουργό. Δικτάτωρ είναι. Τι έκαναν στον Αγγλο-σαξωνικό δημοκρατικό κόσμο; Η Πολιτεία εξέδωσε αυστηρές συστάσεις.
Και ο λαός, συνηθισμένος στο κοινωνικό κράτος δικαίου που τον σέβεται και τον υπηρετεί, κατά κανόνα ακολουθεί αυτές τις συστάσεις. Τι έκαναν στον ηπειρωτικό ευρωπαϊκό δημοκρατικό κόσμο; Το ίδιο.
Οι συνάξεις σε κλειστό χώρο επιτρέπονται με κάποιο αριθμό 100 ατόμων. Η διοίκηση της Εκκλησίας αποφάσισε τον περιορισμό, και όχι την απαγόρευση, των λειτουργιών.
Για παράδειγμα, η Εγκύκλιος της Συνόδου των εν Αυστρία Ορθοδόξων Επισκόπων καταλήγει ως εξής: «Ἡ Θ. Λειτουργία θὰ τελεῖται σὲ χώρους ἐλεγμένους μὲ τήρηση τῶν κανόνων ὑγιεινῆς καὶ προληπτικῆς προστασίας. Παρακαλοῦνται ὅθεν οἱ ἀσθενεῖς καὶ τὰ πρόσωπα ὁμάδων ὑψηλοῦ κινδύνου νὰ ἀπέχουν παντελῶς ἀπὸ τὶς λειτουργικὲς εὐκαιρίες κατὰ τὶς προσεχεῖς ἑβδομάδες».
Και οι ευπαθείς ομάδες καλούνται να ακολουθούν το παράγγελμα: «παραμένομεν κατ’ οίκον και δρώμεν προσευχόμενοι», πράγμα που είναι, πνευματικά, και όχι μόνο, εξαιρετικά χρήσιμο, όπως παρατηρεί και ο Ράμφος.
Δυστυχώς, όμως στην Ελλάδα δεν έχουμε δημοκρατικό πολίτευμα (ούτε και κατανοούμε σωστά τους διακριτούς ρόλους συναλληλίας Πολιτείας και Εκκλησίας, χωρίς ιδεολογικά η και κομματικά γυαλιά). Το πολίτευμα μας είναι μοναδικό στον κόσμο και μπορεί να ονομαστεί αναρχική ολιγαρχία.
Ολιγαρχία γιατί ο Πρωθυπουργός ψηφισμένος με το 20% του λαού (που γίνεται 40% με την αποχή) έχει ουσιαστικά τον απόλυτο έλεγχο των πάντων. Διορίζει από τον τελευταίο κλητήρα μέχρι τον κατ’ όνομα Πρόεδρο της κατ’ όνομα Δημοκρατίας.
Ούτε ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. δεν έχει τόση εξουσία στην χώρα του όση ο Έλληνας Πρωθυπουργός στην Ελλάδα! «Αναρχική» είναι δε είναι αυτή η ολιγαρχία κυρίως γιατί οι νόμοι δεν τηρούνται (ούτε καν από την Πολιτεία).
Και αυτό έχει μια ηθική και μια ανήθικη διάσταση. Η ηθική διάσταση είναι η ανυπακοή του πολίτη στον ανήθικο νόμο, όπως, για παράδειγμα, ο νόμος που κατανέμει τα φορολογικά βάρη άδικα και δεν προβλέπει την επιστροφή της αξίας των φόρων στον πολίτη με τις δημόσιες υπηρεσίες (σε όποιες χώρες πληρώνονται κανονικά οι φόροι αυτές οι προϋποθέσεις είναι αυτονόητες). Ανήθικη είναι βεβαίως η ανυπακοή που κάνει κακό, εν προκειμένω, στην δημόσια υγεία.
Περαιτέρω, ο Ράμφος αναφέρεται συχνά, όχι μόνο σε αυτή την συνέντευξη του, στο ότι οι Έλληνες είναι παιδιά με την έννοια ότι είναι πολιτικά και κοινωνικά ανώριμοι. Συμφωνώ με αυτό εν μέρει.
Μας λείπουν οι αρετές που χρειάζονται για να δημιουργήσουμε μία ευνομούμενη πολιτεία,  κοινωνία και θεσμούς στα πλαίσια ενός συγκεντρωτικού δυτικοευρωπαϊκού κράτους (π.χ. στοιχειώδη αντικειμενικότητα, απουσία φατριασμού, υπακοή στους νόμους, κλπ.).
Προφανώς, όμως δεν μας λείπουν οι αρετές που χρειάζονται για να ζήσουμε και να προοδεύσουμε σε ένα τέτοιο κράτος στο εξωτερικό. Αυτό κάνουμε, για παράδειγμα, οι Έλληνες της Αυστρίας εδώ και τρεις αιώνες.  Όπως δεν μας έλειπαν ιστορικά οι αρετές αυτές στα πλαίσια μιας πόλης-κράτους η ενός υπερεθνικού κράτους.
Αβίαστα λοιπόν βγαίνει το συμπέρασμα ότι στην επιδίωξη να δημιουργήσουμε ένα συγκεντρωτικό δυτικοευρωπαϊκό κράτος δεν αρμενίζουμε μόνο στραβά αλλά και είναι και ο γιαλός στραβός (με την έννοια ότι δεν μας ταιριάζει). Και διακόσια χρόνια από την επανάσταση του 1821 είναι καιρός να το καταλάβουμε και να αλλάξουμε πορεία.
Το κράτος αυτό, όπως πάει, μακριά από την κοινοτική και κοινοβιακή παράδοση του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας με τον διαφωτισμό να αντιμάχεται την ησυχασμό στην ψυχή του λαού μας, δεν είναι βιώσιμο, ούτε πολιτικά, ούτε οικονομικά, ούτε και πολιτιστικά. Πως να το κάνουμε, το ημίψηλο καπέλο και το φράκο δεν πάνε με την φουστανέλα και τα τσαρούχια (που έχουμε μέσα στην ψυχή μας)!
Και το «Έλληνες αεί παίδες», που ο Αιγύπτιος ιερέας είπε στον Σόλωνα, εξηγήθηκε από τον ίδιον ως εξής: «Νέοι εστέ τάς ψυχάς πάντες. Ουδεμίαν γάρ εν αυταίς έχετε δι’ αρχαίαν ακοήν παλαιάν δόξαν ουδέ μάθημα χρόνω πολιόν ουδέν» (δηλαδή «Νέοι είστε στις ψυχές σας όλοι. Γιατί δεν έχετε πεποιθήσεις ριζωμένες σε κληρονομικές δοξασίες ούτε γνώσεις γερασμένες»). Και αυτό συμπληρώθηκε από τον ίδιο τον Χριστό όταν είπε όταν τον πλησίασαν οι Έλληνες: «ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου» (Ιωα. 12, 23) και πάντως όταν είπε: «ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· ἄφετε τὰ παιδία καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ ἐλθεῖν πρός με· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 19, 14). Είναι καλό δηλαδή να είμαστε η να γίνουμε πνευματικά παιδιά! Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. 
Κι ένα τελευταίο σχόλιο. Αναφέρει ο Ράμφος ότι το πρόβλημα στην αντίδραση της Εκκλησίας (υποθέτω των μελών της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος η κάποιων από αυτά) είναι ότι: «δεν ήθελε να βάλει τον χρόνο στην αναζήτηση του θείου». Και εξηγεί ότι: «Για πρώτη φορά στην Ανατολική Εκκλησία θα βάλουν μέσα στο παιχνίδι τον χρόνο με τη μορφή της ευθύνης. Με την έννοια της εσωτερικής στρατεύσεως για το κοινό καλό».
Τι σημαίνει αυτό; Στην ουσία σημαίνει ότι οι πιστοί, κλήρος και λαός (όχι μόνο στην σύγχρονη Ελλάδα αλλά σε όλο τον κόσμο και πάντοτε), δεν μιμήθηκαν ποτέ τον Θεάνθρωπο που θυσιάζεται «νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων», και πάντως καθημερινά, και σήμερα (αφού όλα στην Εκκλησία γίνονται σε ενεστώτα χρόνο κατά το «σήμερον κρεμάται επί ξύλου») και δεν στρατεύθηκαν πουθενά και ποτέ για το κοινό καλό.
Αυτό όμως μπορεί να ισχύει για πολλούς, σε πολλές χώρες και εποχές. Δεν μπορεί όμως να ισχύει για όλους, παντού και πάντα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι την φιλανθρωπία και την αλληλεγγύη την εισήγαγε στην ιστορία ο Θεάνθρωπος Χριστός και το Σώμα Του, η Εκκλησία.
Και είναι τουλάχιστον απορίας άξιο ότι σήμερα όλοι μιλούν όλοι για φιλανθρωπία και αλληλεγγύη, όχι όμως για Αυτόν που την εισήγαγε στην ιστορία, τον Θεάνθρωπο Χριστό και το Σώμα Του, την Εκκλησία. Αυτό όμως για το οποίο μιλούν δεν είναι φιλανθρωπία. Εκμετάλλευση του ανθρώπου είναι ουσιαστικά για να εξυπηρετηθούν ιδεολογίες και συμφέροντα. 
Όλα αυτά τα σχόλια μπορεί να είναι μόνο εννοιολογικές διευκρινίσεις, με σεβασμό στον άνθρωπο κι εκτίμηση στον φιλόσοφο Ράμφο.
Είναι όμως απαραίτητα για να αποφεύγονται παρεξηγήσεις και πάντως να αποδίδονται τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και για να είμαστε «αεί παίδες», με την ιστορική σημασία του όρου, γιατί «τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν»! 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

Η φωτογραφίας της ημέρας

Γράφει ο π. Γρηγόριος Μάζας Στην ομόδοξη χώρα της Ρουμανίας επιτρέπεται (ακόμη) η τέλεση της Θείας Λειτουργίας σε όλους τους ναούς, χωρίς όμως την συμμετοχή των … [...]

Όψεις Αποκρυφισμού: Τα Φυλακτά

Τα φυλακτά είναι μία πανάρχαια πρακτική, που χρησιμοποιούνταν σε πλήθος παγανιστικών λατρειών και χώρων ως μέσα προστασίας, υποτιθέμενου ελέγχου των πνευμάτων ή και αυτών … [...]

Μουσική και Πολιτική

Εισαγωγικά Για τους περισσότερους ανθρώπους η μουσική αποτελεί ένα μέσο συγκινήσης και διέγερσης συναισθημάτων. Όποιος όμως θελήσει να κατανοήσει βαθύτερα το νόημα και … [...]